İsrail’de Devlet Finansmanı Bağlamında Çekirdek Müfredat Tartışmaları - Çınar, Nuran; Altaş, Nurullah (Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 2025)
Çekirdek müfredat tartışmaları, İsrail’in devlet ve toplum yapısı ile ilgili fikir veren önemli olgulardan biridir. İsrail eğitim sistemi, devlet okulu (resmi eğitim), tanınmış okul ve muaf okul kategorilerden oluşmaktadır. Devlet okul-larında çekirdek müfredat %100 oranında uygulanmaktadır. Tanınmış okul-ların devletten bütçe alabilmeleri için %75, muaf okulların %55 oranında çekirdek müfredatı uygulama zorunluluğu kanunlarda yer almasına rağ-men bu okullarda çekirdek müfredatın ne kadar uygulandığı ile ilgili belirsiz bir görüntü hakimdir. Sekülerler ve ulusalcılar başta olmak üzere toplumun çeşitli kesimleri “çekirdek müfredatı uygulamadıkları halde bu okulların neden hala devletten bütçe almaya devam ettikleri” noktasında ciddi eleşti-riler getirmişler ve sağlanan bütçenin durdurulması için çeşitli mercilere başvurmuşlardır. Neticesinde Eğitim Bakanlığı, tüm okul türlerinde uygula-nacak ve devlet bütçesinin de uygulanma oranına göre sağlanacağı bir çe-kirdek müfredat konusunda çalışmalar başlatmıştır. Tanınmış ve muaf okul-ların çoğunlukla Haredi (Ultra-Ortodoks) gruplara ait olması, tartışmaları sadece dini eğitim (Tanah eğitimi) veren bu gruplar üzerinde yoğunlaştır-mıştır. Çekirdek müfredat tartışmaları, devletin denetim hakkı, okulların özerkliği, devlet finansmanı, farklı grupların dini hassasiyetleri gibi pek çok mevzu ile ilişkilidir. Bu makalede seküler bir STK kurucusunun İsrail Yüksek Mahkeme’sine 1999 yılında verdiği dilekçe ile alevlenen çekirdek müfredat tartışmaları, basına yansıyan haberler, mahkemeye taşınan davalar, çeşitli özerk kuruluşların raporları ve neticesinde Eğitim Bakanlığı tarafından alı-nan kararlar doğrultusunda İsrail toplumunun tümünü ilgilendiren bir mevzu olarak ele alınmıştır. Çekirdek müfredatın tüm okullarda uygulan-ması konusunda ısrar edenlerle karşı çıkanların argümanları ortaya kon-muştur. Haredi (Ultra-Ortodoks) toplumun farklılaşan tepkileri incelenmiştir.