Faustçu Pazarlık Olarak Teknoloji: Neil Postman’ın Teknoloji Hakkındaki 5 Fikri ile Marshall McLuhan’ın Tetrad’ının İncelenmesi - Hamut, Ali Hasan (Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 2023)
Postman, kültür, eğitim, medya ve iletişim üzerine yazmış olduğu kitap-larla teknolojinin bu alanlarda birey ve toplum hayatına nasıl etkiler doğur-duğunu ortaya koymuştur. Dünya tarihini bir teknoloji tarihi olarak gören ve geliştirilen teknikler üzerinden sınıflandıran Postman, aynı zamanda medya ekolojisi kavramını ortaya koymuş ilk kişidir. Bunun dışında teknoloji dönemlerini tanımladığı tenokrasi ve teknopoli kavramları da ona aittir. Postman’ın fikir dünyasında doktora öğrencisiyken tanışmış olduğu McLuhan’ın etkisi çok yüksektir. McLuhan ise 1960’lı yıllarda ortaya koymuş olduğu “the medium is the message”, “küresel köy” ve “hot-cold medya” gibi kavramlarla öne çıkmış ve bir kamusal entelektüele dönüşmüştür. Hocası olan Harold Innis’in dünya tarihini iletişim araçları üzerinden yorumlaması McLuhan’ın medya anlayışının temelini oluşturmuştur. Hem Postman hem de McLuhan teknolojinin kendisi nötr bir araç olarak görmekten ziyade değer yüklü bir çevre unsuru olarak betimlemektedirler. Teknolojinin insan üzerindeki etkisini çeşitli kavramlar ve analizler üzerinden inceleyen bu iki akademisyeni ayıran temel şey ise teknolojinin yaratmış olduğu çıktıları nötr ya da ahlaki olarak okumalarıdır. Bu noktada Postman daha karamsar ve etik olarak teknoloji – insan ilişkisini incelerken, McLuhan sürekli olarak bir dairesel dönüşümü vurgulamaktadır. Hem Postman hem de McLuhan açısından öne çıkan kav-ramlardan bir tanesi de Faustçu pazarlıktır. Yeni bir teknolojinin sunduğu her avantaja karşılık gelen bir dezavantaj vardır şeklinde tanımlanabilecek olan bu tanımlama ismini Johann Wolfgang Goethe’nin Faust isimli kitabındaki şeytanla yapılan pazarlıktan almaktadır. Medya ve İletişim çalışmaları açısından önemli iki figür sayılan Neil Postman ile Marshall McLuhan’ın teknoloji anlayışlarını ele alacağımız bu makalede, teknolojinin birey ve toplum açısından nasıl bir Faustçu pazarlık yarattığı ele alınacaktır. Çevre olarak medyanın incelenmesi olarak bilinen medya ekolojisi geleneği için de önemli olan bu iki ismin teknolojinin insan hayatı ve kültürleri üzerinde etkilerini incelemeye yarayan Neil Postman’ın “5 things” ile Marshall McLuhan’ın Tetrad kuramı üzerinden insan ve teknoloji arasındaki ilişki incelenecektir. Marshall McLuhan’ın ölümünden sonra yayınlanan Laws of Media: The New Science’ta medya yasaları olarak öne sürdüğü Tetrad soruları ile Neil Postman’ın 1998 yılında Teknolojik Değişimler Hakkında Bilmeniz Gereken Beş Şey olarak bir bildiri de ortaya koyduğu beş fikri değerlendirilecektir.