Türkistan-Horasan Bölgesinin Kıraat İlmi Açısından Önemi - Kurtuluş, Yusuf Ziya (Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 2025)
Kıraat ilmi, Kur’ân-ı Kerîm ile olan doğrudan bağlantısından dolayı Kur’ân ilimleri arasında en yüksek mertebeye sahip kabul edilmektedir. Bu ilmin gelişimi ve yayılmasında birçok ilim merkezi ön plana çıkmış; vahyin indiği ilk bölgeler olan Mekke ve Medine’nin yanı sıra, Irak, Şam, Mısır, Ho-rasan, Faris, Mağrib ve Endülüs gibi farklı coğrafyalarda da belirgin kıraat merkezleri oluşmuştur. Bu bağlamda, kıraat ilminin kurumsallaştığı önemli merkezlerden biri de Türkistan ve özellikle Horasan bölgesidir. Türkistan ve Horasan bölgesi, Türk tarihinin yanı sıra İslâm medeniyetinde de önemli bir yer teşkil etmektedir. Türklerin İslâmiyet’i kabul etmeleriyle birlikte Kur’ân ilimlerine olan katkıları da göz ardı edilemez bir gerçeklik arz etmektedir. Bu çalışma hem Türk tarihi hem de Kur’ân ilimleri açısından kıraat ilminin söz konusu bölgede nasıl geliştiğini ve hangi önemli katkılarda bulunulduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bölgedeki kıraat ekolleri başta Horasan olmak üzere Herat, Semerkant, Merv, Nîşâbur ve Gazne şehirleri çerçeve-sinde şekillenmiştir. Araştırmada, Türkistan bölgesinin kıraat ilmine önemli katkılar sunduğu ve bu alanda yetişen birçok âlimin kıraat geleneğinin geli-şimine büyük hizmetlerde bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, kıraat ilminin bu coğrafyadaki tarihi sürecine ve öne çıkan şahsiyetlere odaklana-rak, bölgenin kıraat tarihindeki yerini vurgulamaktadır.