İslamiyet Öncesi Türk Giyim-Kuşamında Kimlik, Sembolizm ve Etnografik Kodlar - Guliyeva, Minara; Çobanoğlu, Özkul (Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 2026)
Türkler tarih boyunca sahip oldukları zengin kültürel miras ve sanatsal üretimleriyle Avrasya coğrafyasının önemli uygarlıkları arasında yer almıştır. Bu kültürel birikimin önemli bir parçasını ise giyim-kuşam oluşturmaktadır. Bu çalışma, İslamiyet öncesi Türklerin giyim-kuşam pratiklerini kimlik, sembolizm ve etnografik kodlar bağlamında incelemektedir. Bozkır yaşamının koşulları, ekonomik faaliyetler, inanç sistemleri ve toplumsal yapılanma, giyimin yalnızca işlevsel bir unsur değil; aynı zamanda kimlik ve aidiyetin göstergesi olduğunu ortaya koymaktadır. Giysi ve süs unsurları, bireyin sosyal statüsünü, cinsiyetini, yaşını ve mensup olduğu boy ya da topluluğu işaret eden sembolik bir dil işlevi görmüştür. Arkeolojik bulgular, kaya resimleri, Kazak ve Rus kaynakları ile Orta Asya kurganlarından elde edilen tekstil kalıntıları, Türklerin kullandığı dokuma teknikleri, motifler ve malzeme tercihleri hakkında önemli veriler sunmaktadır. Giysilerde kullanılan hayvan üslubu, mitolojik figürler, renk ve desen seçimleri, yalnızca estetik tercih değil; kozmolojik tasavvurun, şaman inanç sisteminin ve toplumsal hiyerarşinin bir yansımasıdır. Özellikle başlıklar, kemerler, takılar ve kaftan türü giysiler, kolektif bellekte kimliğin görsel kodları olarak dikkat çekmektedir. Çalışmada, İslamiyet öncesi Türk giyiminin, günümüz Türk kültüründe hâlen izleri görülebilen güçlü sembolik ve etnografik kodlarıyla bir “kimlik hafızası” işlevi gördüğü sonucuna ulaşılmaktadır. Bu bağlamda makale, Türk kültür tarihinin sürekliliğini anlamak ve modern kimlik inşasında geçmişin izlerini değerlendirmek açısından önemli bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.