Bonds Formed in Crisis: The Relationship Between Women’s Social Capital Practices and Social Well-Being in the Aftermath of an Earthquake
Krizde Kurulan Bağlar: Deprem Sonrası Kadınların Sosyal Sermaye Pratikleri ve Sosyal İyi Oluş
This qualitative study examines the everyday experiences of women who migrated to Elazığ after the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes through the concepts of social capital and social well-being. It explores how social capital is reproduced under crisis conditions through the relational practices women establish in their new living environments, and with which dimensions of social well-being this process is associated in participants’ narratives. Social capital is treated as a relational process that is rebuilt and reshaped in times of crisis, and the analysis draws on the distinction between bonding, bridging and linking social capital. Social well-being is assessed through Keyes’s five-dimensional model. The study adopts an interpretive qualitative design informed by a phenomenological perspective. Data were collected between June and August 2025 through semi-structured interviews with 15 women of different ages and educational backgrounds who had migrated to Elazığ, and were analysed in MAXQDA using thematic analysis. The findings suggest that social capital did not strengthen uniformly in the post-disaster period. In participants’ narratives, bonding social capital became more prominent, while bridging and linking social capital weakened. Trust shifted away from broad social networks toward a selective, family-centred structure. The narrowing of mutual aid over time and the withdrawal of social participation into the family limited women’s social networks. Although family ties provided emotional protection, the contraction of wider networks appeared in participants’ narratives together with vulnerabilities, particularly in the dimensions of social integration, social acceptance and social contribution.
Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında Elazığ’a göç eden kadınların gündelik yaşam deneyimlerini sosyal sermaye ve sosyal iyi oluş kavramları çerçevesinde inceleyen nitel bir araştırmadır. Çalışmada, kadınların yeni yaşam çevrelerinde kurdukları ilişkisel pratikler üzerinden kriz koşullarında sosyal sermayenin nasıl yeniden üretildiğinin ve bu sürecin katılımcı anlatılarında sosyal iyi oluşun hangi boyutlarıyla ilişkili olarak ortaya çıktığının incelenmesi amaçlanmaktadır. Sosyal sermaye, kriz dönemlerinde yeniden kurulan ve biçim değiştiren ilişkisel bir süreç olarak ele alınmakta, analiz ise bağlayıcı, köprü kurucu ve bağlantı kurucu sosyal sermaye ayrımına dayanmaktadır. Sosyal iyi oluş, Keyes’in beş boyutlu modeli üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma, fenomenolojik perspektiften yararlanan yorumlayıcı nitel bir desenle yürütülmüştür. Veriler, Haziran-Ağustos 2025 tarihleri arasında Elazığ’a göç etmiş farklı yaş ve eğitim düzeylerinden 15 kadınla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve MAXQDA programı kullanılarak tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, afet sonrası süreçte sosyal sermayenin tek yönlü biçimde güçlenmediğine işaret etmektedir. Katılımcı anlatılarında bağlayıcı sosyal sermaye belirginleşirken köprü kurucu ve bağlantı kurucu sosyal sermayenin zayıfladığı görülmektedir. Güven, geniş sosyal ağlardan çekilerek aile merkezli ve seçici bir yapıya yönelmektedir. İlk dönemde yoğunlaşan yardımlaşmanın zamanla daralması ve toplumsal katılımın aile içine çekilmesi, kadınların sosyal ilişki ağlarını sınırlamaktadır. Aile içi bağlar duygusal bir koruma sağlamakla birlikte, geniş sosyal ağlardaki daralma katılımcı anlatılarında özellikle sosyal bütünleşme, sosyal kabul ve sosyal katkı boyutlarındaki kırılganlıkla ilişkili olarak ortaya çıkmaktadır.
Açıkalın, O. “Türkiye’ye ilişkin sosyal boyutlu deprem yazınına eleştirel bir bakış. iç göç ve toplumsal uyum süreçleri”. Resilience 2/2 (2018), 85-104. https://doi.org/10.32569/resilience.486976
AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. “Kahramanmaraş depremleri değerlendirme raporu”, 2023.
AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. “Van depremi raporu”, 2012.
Akbal, A. - Taşbaş, S. “Depremde kadın olmak: Osmaniye Düziçi çadır kent örneği”. Kent Akademisi 17/2 (2024), 651-666. https://doi.org/10.35674/kent.1425504
Akyıldız, N.A. - Sığın, A. “6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinde Türk Aile Yapısı: Geleneksel Kodların Yükselişi”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 12/39 (2024), 117-134.
Aldrich, D.P. Building Resilience: Social Capital in Post-Disaster Recovery. Univer-sity of Chicago Press, 2012.
Aldrich, D.P. - Meyer, M.A. “Social Capital and Community Resilience”. Ame-rican Behavioral Scientist 59/2 (2015), 254-269.
Altıok, M. vd. “Afet sonrası kadınlar ve çocuklar: Psikososyal etkiler ve sosyal hizmet müdahaleleri”. Toplum ve Sosyal Hizmet 36/1 (2025), 1-20.
Altıparmak, İ.B. - Birel, E. “6 Şubat 2023 depremi sonrasında sosyal yaşamın toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi: Nurdağı örneği”. Hacet-tepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 41/1 (2024), 113-134.
Arıca, F. vd. “Kırılgan gruplar özelinde afetlerde psikososyal hizmetler”. Afet ve Risk Dergisi 6/1 (2023), 176-187. https://doi.org/10.35341/afet.1173165
Aslan, A. “İlişkisel Sosyoloji Bağlamında Kahramanmaraş Depremleri - Göç - Göçmetre”. İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi 3/1 (2023), 66-75.
Ayhan, S. “Afetlerde rehabilitasyon çalışmaları: Gökçeada depremi örneği (Yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eği-tim Enstitüsü”, 2025.
Başaran, E. “Afetler Çağında Dezavantajlı Grupların Konumu ve Sosyal Ser-maye”. İçtimaiyat 9/1 (2025), 574-592. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1470074
Bayhan, V. - Yasuntimur, A. “Deprem, kıyameti yaşamak gibidir”: 6 Şubat 2023 deprem mağdurlarının deneyimleri üzerine bir çalışma (Malatya ör-neği”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/3 (2024), 1416-1437. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1507536
Beşpınar, F. U. - Beşpınar, Z. “6 Şubat depremlerinin ardından toplumsal cin-siyet ve kadın hakları perspektifinden bir değerlendirme”. Ankara Barosu Dergisi 81/Deprem Özel Sayısı (2023), 467-502. https://doi.org/10.30915/abd.1381337
Biernacki, P. - Waldorf, D. “Snowball Sampling: Problems and Techniques”. Sociological Methods & Research 10/2 (1981), 141-163.
Bourdieu, P. “The Forms of Capital”. Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education. ed. J.G. Richardson. 241-258. Greenwood, 1986.
Bozgedik, A. vd. “Deprem Yaşamış̧ Aile Bireylerinin Eg itim ve Diğer Konu-larda Normal Hayata Uyum Süreçleri: 6 Şubat 2023 Örneği”. Necmettin Er-bakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi 6/1 (2024), 369-384.
Buğra, A. - Keyder, Ç. New Poverty and the Changing Welfare Regime of Turkey. United Nations Development Programme, 2006.
CEDAW. Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW. United Nations, 2018. https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=CEDAW/C/GC/37&Lang=en
Coleman, J.S. “Social Capital in the Creation of Human Capital”. American Jo-urnal of Sociology 94 (1988), 95-120.
Creswell, J.W. Nitel Araştırma Yöntemleri Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. çev. S.B. Demir - M. Bütün. SAGE Publications, 2013. Reprint, Ankara: Siyasal Kitabevi, 8., 2025.
Çakı, F. “Kırılganlık perspektifinden afet ve afetzedeler”. Dezavantajlı grupların sosyolojisi: Eşitsizlikler, riskler ve çözümler (ss. ed. İçinde Ayşegül Demir. 231-255. Paradigma Akademi, 2022.
Çalışkan, A. - Kaya, G. “Deprem sonrasındaki toplumsal dayanışma pratikle-rinin sosyolojik görünümü: İzmir depremi örneği”. Süleyman Demirel Üni-versitesi Vizyoner Dergisi 12/32 (2021), 1052-1077. https://doi.org/10.21076/vizyoner.878817
Çetin Aydın, G. - Aytaç, S. “Depremin dezavantajlı gruplardan biri olan dep-remzede kadınlar üzerindeki psiko-sosyal etkisi: Nitel bir araştırma”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 10/3 (2023), 2195-2218. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1281904
Demirci, K. - Avcu, T. “Afet süreçlerinde kadın bireylerin yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri: İzmir ili örneği”. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Der-gisi 11/1 (2021), 86-105.
Drabek, T. “Human System Responses to Disaster: An Inventory of Sociologi-cal Findings”, 1986.
Durmaz Yurt, B. - Yeniçırak, H. “How Social Capital Operated in Turkey Fol-lowing the Earthquakes of February 6, 2023”. Turkish Studies 25/4 (2024), 742-773. https://doi.org/10.1080/14683849.2024.2363883
Dündar, H.Ç. “6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin iş dünyasına etkileri”. Çevre Şehir ve İklim Dergisi 2/4 (2023), 262-281.
Dynes, R.R. “Social Capital: Dealing with Community Emergencies”. Homeland Security Affairs 2/2 (2006), 1-26.
Dynes, Russell R. “Cross-Cultural International Research: Sociology and Disas-ter”. International Journal of Mass Emergencies & Disasters 6/2 (Ağustos 1988), 101-129. https://doi.org/10.1177/028072708800600202
Enarson, E. “Gender and Natural Disasters (Working Paper No. 1). Internatio-nal Labour Organization, InFocus Programme on Crisis Response and Re-construction”, 2000.
Enarson, E. - Chakrabarti, P. Women, Gender and Disaster: Global Issues and Initi-atives. Sage, 2009.
Fereday, J. - Muir-Cochrane, E. “Demonstrating Rigor Using Thematic Analy-sis: A Hybrid Approach of Inductive and Deductive Coding and Theme Development”. International Journal of Qualitative Methods 5/1 (2006), 80-92. https://doi.org/10.1177/160940690600500107
Fırat, M. “Deprem ve toplumsal etkileri”. Tezkire 31/80 (2022), 47-72.
Field, J. Sosyal sermaye. ed. B. Şen - B. Bilgen. İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2006.
Fothergill, A. “Gender, Risk, and Disaster”. International Journal of Mass Emer-gencies and Disasters 14/1 (1996), 33-56.
Fritz, C.E. “Disasters”. Contemporary Social Problems. ed. R.K. Merton - R.A. Nisbet. 651-694. Harcourt, Brace & World, 1961.
Fukuyama, F. Güven: Sosyal erdemler ve refahın yaratılması (A. Buğdaycı. çev. A. Buğdaycı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2005.
Fukuyama, F. Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. Free Press, 2011.
Giddens, A. Modernliğin sonuçları (E. Kuşdil, Çev.). Ayrıntı Yayınları, 2021.
Guest, G. vd. “How Many Interviews Are Enough? An Experiment with Data Saturation and Variability”. Field Methods 18/1 (2006), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
Güler, A. vd. “Social Comparison, Resilience, Life Satisfaction, Depression, and Anxiety among Earthquake Survivors in Turkey”. International Journal of Disaster Risk Reduction 105 (2024), 104426. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104426
Hawkins, R.L. - Maurer, K. “Bonding, Bridging and Linking: How Social Capi-tal Operated in New Orleans Following Hurricane Katrina”. British Journal of Social Work 40/6 (2010), 1777-1793. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcp087
Hennink, Monique M. vd. “Code Saturation Versus Meaning Saturation: How Many Interviews Are Enough?” Qualitative Health Research 27/4 (Mart 2017), 591-608. https://doi.org/10.1177/1049732316665344
Hobfoll, S.E. “The Influence of Culture, Community, and the Nested-Self in the Stress Process: Advancing Conservation of Resources Theory”. Applied Psychology 50/3 (2001), 337-421.
İme, Y. “The Effect of Online Cognitive Behavioral Group Counseling on Anxi-ety, Depression, Stress and Resilience in Maraş-Centered Earthquake Sur-vivors”, 2024. https://doi.org/10.1007/s10942-023-00526-x
Kaniasty, K. - Norris, F. H. “A Test of the Social Support Deterioration Model in the Context of Natural Disaster”. Journal of Personality and Social Psycho-logy 64/3 (Mart 1993), 395-408. https://doi.org/10.1037//0022-3514.64.3.395
Kaniasty, K. - Norris, F.H. “Social Support in the Aftermath of Disasters: A Longitudinal Study of Victims of Hurricane Hugo”. Psychiatry 67/4 (2004), 394-406. https://doi.org/10.1521/psyc.67.4.394.54338
Kaniasty, Krzysztof. “Social Support, Interpersonal, and Community Dynamics Following Disasters Caused by Natural Hazards”. Current Opinion in Psychology 32 (Nisan 2020), 105-109. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2019.07.026
Kaniasty, Krzysztof - Norris, Fran H. “Mobilization and deterioration of social support following natural disasters”. Current Directions in Psychological Sci-ence 4/3 (1995), 94-98. https://doi.org/10.1111/1467-8721.ep10772341
Karaağaç, H. “Hastane Afet Yönetim Sürecinde Tıbbi Sosyal Hizmet Uygula-maları: Kahramanmaraş Depremleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Afet ve Risk Dergisi 6/3 (2023), 1154-1166. https://doi.org/10.35341/afet.1282653
Kaygalak, İ. “Kahramanmaraş depremlerinin demografik ve ekonomik etkile-rinin coğrafi analizi”. Türk Coğrafya Dergisi 83 (2023), 101-114. https://doi.org/10.17211/tcd.1320312
Keyes, C.L.M. “Mental Illness and/or Mental Health? Investigating Axioms of the Complete State Model of Health”. Journal of Consulting and Clinical Psychology 73/3 (2005), 539-548. https://doi.org/10.1037/0022-006X.73.3.539
Keyes, C.L.M. “Social Well-Being”. Social Psychology Quarterly 61/2 (1998), 121-140.
Kolay Çepni̇, Şükran - Varlıklar Demi̇rkazik, Çiçek Nilsu. “Sosyoloji Afetleri Nasıl Görür? Afet Sosyolojisi Bağlamında Bir Değerlendirme” 8/2 (2023), 827-834.
Lindell, M.K. “Disaster Studies”. Current Sociology 61/5-6 (2013), 797-825.
Luthans, F. vd. “Developing the Psychological Capital of Resiliency’”. Human Resource Development Review 5/1 (2006), 25-44.
Marangoz, M. - İzci, Ç. “Doğal Afetlerin Ekonomik, Sosyal ve Çevresel Etkile-rinin 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Merkezli Depremler Bağlamında Giri-şimciler Açısından Değerlendirilmesi”. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmala-rı Dergisi 24/52 (2023), 1-30.
Masozera, M. vd. “Distribution of Impacts of Natural Disasters across Income Groups: A Case Study of New Orleans”. Ecological Economics 63/2–3 (2007), 299-306. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2006.06.013
Moore, G. “Structural Determinants of Men’s and Women’s Personal Networks”. American Sociological Review 55/5 (1990), 726-735. https://doi.org/10.2307/2095868
Nakagawa, Y. - Shaw, R. “Social Capital: A Missing Link to Disaster Reco-very”. International Journal of Mass Emergencies and Disasters 22/1 (2004), 5-34.
Nazlı, R.S. - Soylu, B. “Doğal Afet Haberlerinin Medyada Sunumu:6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri Örneği”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16/2 (2023), 44-57.
Neumayer, E. - Plümper, T. “The Gendered Nature of Natural Disasters: The Impact of Catastrophic Events on the Gender Gap in Life Expectancy, 1981–2002”. Annals of the Association of American Geographers 97/3 (2007), 551-566. https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.2007.00563.x
Norris, F.H. vd. “Community Resilience as a Metaphor, Theory, Set of Capaci-ties, and Strategy for Disaster Readiness”. American Journal of Community Psychology 41/1–2 (2008), 127-150. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9156-6
Norris, Fran H. vd. “60,000 Disaster Victims Speak: Part I. An Empirical Re-view of the Empirical Literature, 1981–2001”. Psychiatry: Interpersonal and Biological Processes 65/3 (Eylül 2002), 207-239. https://doi.org/10.1521/psyc.65.3.207.20173
Noy, I. “The Macroeconomic Consequences of Disasters”. Journal of Develop-ment Economics 88/2 (2009), 221-231. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2008.02.005
Özceylan, D. - Coşkun, E. “Van depremi sonrası yaşananlar ışığında sosyal ve ekonomik zarar görebilirlik çalışmalarının önemi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi 7/1 (2012), 167-186.
Panday, S. vd. “The Role of Social Capital in Disaster Resilience in Remote Communities after the 2015 Nepal Earthquake”. International Journal of Di-saster Risk Reduction 55 (2021), 102112. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2021.102112
Partelow, S. “Social Capital and Community Disaster Resilience: Post-Earthquake Tourism Recovery on Gili Trawangan, Indonesia”. Sustainabi-lity Science 16 (2020), 203-220. https://doi.org/10.1007/s11625-020-00854-2.
Putnam, R.D. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. Simon & Schuster, 2000.
Quarantelli, E.L. “Disaster Crisis Management: A Summary of Research Fin-dings”. Journal of Management Studies 25/4 (1988), 373-385.
Rahill, G.J. vd. “Shelter Recovery in Urban Haiti after the Earthquake: The Dual Role of Social Capital”. Disasters 38/s1 (2014), 73-93.
Sadri, A. vd. “The Role of Social Capital, Personal Networks, and Emergency Responders in Post-Disaster Recovery and Resilience: A Study of Rural Communities in Indiana”. Natural Hazards 90 (2018), 1377-1406. https://doi.org/10.1007/s11069-017-3103-0.
Schutz, A. The phenomenology of the social world. Northwestern University Press, 1967.
Sevim, Y. “Deprem Nedeniyle Zorunlu Göçe Maruz Kalan Aileler Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 12/40 (2024), 297-330.
Şen, S. “Kahramanmaraş Depremlerinin Ekonomiye Etkisi"”. Diplomasi ve Stra-teji Dergisi 4/1 (2023), 1-55.
Tapan, M.G. “Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Afet Yönetiminde Sosyal Hizmet Uygulamaları”. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi 2/1 (2023), 18-30.
Tekin Babuç, Z. - Gökçe, A. “6 Şubat deprem afetinin aile ve sosyal ilişkilere etkisi üzerine nitel bir analiz”. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi 8/3 (2024), 789-813. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1532281
Toğrul, E. “Afet sonrası yeniden yapılanmada kadın deneyimleri: 2023 Kahra-manmaraş merkezli deprem örnekleri”. İdealkent 16/46 (2024), 2232-2268. https://doi.org/10.31198/idealkent.1431429
UN Women. After the earthquakes: Gender analysis in Türkiye. UN Women, 2023.
UNDRR. Human Cost of Disasters: An Overview of the Last 20 Years (2000–2019). United Nations Office for Disaster Risk Reduction, 2020.
Woolcock, M. “Social Capital in Theory and Practice: Where Do We Stand?”, 2000. http://poverty.worldbank.org/library/view/12045/
World Bank. Türkiye Earthquakes Recovery and Reconstruction Assessment (TERRA). World Bank, 2023.
Yalçın, İ. “Sosyal destek ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması”. Türk Psikiyatri Dergisi 26/1 (2015), 21-32.
Yeniçırak, H. - Durmaz Yurt, B. “From Social Solidarity to Individual Effort: The Disintegration of Social Solidarity after the Earthquakes of 6 February 2023 in Turkey”. Journal of Asian and African Studies 61/2 (2026), 948-964. https://doi.org/10.1177/00219096241300447
Yılmaz, D.G. “Geçmiş Depremlerden 2023 Kahramanmaraş Depremlerine: Neden Afete Karşı Hazır Değiliz?” Afet ve Risk Dergisi 6/3 (2023), 1009-1023. https://doi.org/10.35341/afet.1258947
Zhao, G. vd. “How Does Social Capital Facilitate Community Disaster Resi-lience? A Systematic Review”. Front. Environ. Sci 12/1496813 (2025). https://doi.org/10.3389/fenvs.2024.1496813
Telif Hakkı (c) 2026 Dr. Pelin Kılınç (Yazar)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
İndir
Makale Bilgileri
- Makale Türü Araştırma Makalesi
- Gönderildi Mayıs 6, 2026
- Kabul Edildi Ekim 6, 2026
- Yayınlanmış Ekim 15, 2026
- Sayı Sayı 17 (2026)
- Bölüm Araştırma Makalesi
