Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Ahlak Eğitimi ve Eleştirel Düşünme: Kuramsal Temeller ve Uygulama Örnekleri

This study aims to theoretically demonstrate how critical thinking skills can be integrated with moral education to make them functional in Religi-ous Culture and Ethics (RCE) courses and to develop practical recommen-dations. Critical thinking, one of the 21st-century learning skills, is conside-red a fundamental competency for individuals to make conscious, respon-sible, and reasoned decisions in a world of multiple realities and moral complexities. In order to internalize values such as truthfulness, honesty, and justice included in the RCE curriculum, approaches that enable stu-dents to develop their questioning, reasoning, and justification skills must be incorporated into the teaching process. The research was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research designs. The joint text of the The Century of Türkiye Education Model (TCEM) Joint Text and RCE teaching programs (grades 4-12) were used as data sources; the data obtained were analyzed using a directed content analysis method. The analysis process was conducted in line with a pre-determined conceptual framework; the concepts of “moral reasoning,” “critical thinking,” “value transfer,” “student-centered learning,” and “holistic human” were used as preliminary themes guiding the analysis. The study linked the theoretical foundations of critical thinking with the pedagogical dimensions of moral education and proposed five different lesson scenarios (moral dilemma, news analysis, ethical story, dramatization, and written justification) that could be applied in RCE lessons. In this respect, the research offers a theore-tical and practical framework for integrating critical thinking and moral education. As a result, comprehensive recommendations have been develo-ped in the areas of curriculum, teacher training, assessment methods, and material development; it is anticipated that this approach will make strate-gic contributions in areas such as students' ethical awareness, responsible citizenship, and social value production.

Bu çalışma, eleştirel düşünme becerisinin ahlak eğitimiyle bütünleştirile-rek Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) derslerinde nasıl işlevsel hâle geti-rilebileceğini kuramsal temelleriyle ortaya koymayı ve uygulama önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. 21. yüzyıl öğrenme becerileri arasında yer alan eleştirel düşünme, bireylerin çoklu gerçeklikler ve ahlaki karmaşalar içeren bir dünyada bilinçli, sorumlu ve gerekçeli kararlar alabilmeleri açısından temel bir yeterlilik olarak değerlendirilmektedir. DKAB müfredatında yer alan doğruluk, dürüstlük ve adalet gibi değerlerin içselleştirilebilmesi için öğrencilerin sorgulama, muhakeme ve gerekçelendirme becerilerini geliştir-melerine imkân tanıyan yaklaşımların öğretim süreçlerine dâhil edilmesi gerekmektedir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman inceleme-si yöntemiyle yürütülmüştür. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Ortak Metni ile DKAB öğretim programları (4-12. sınıflar) veri kaynağı olarak kul-lanılmış, elde edilen veriler yönlendirilmiş içerik analizi yöntemiyle çözüm-lenmiştir. Analiz süreci, önceden belirlenen kavramsal bir çerçeve doğrultu-sunda yürütülmüş; “ahlaki muhakeme”, “eleştirel düşünme”, “değer akta-rımı”, “öğrenci merkezli öğrenme” ve “bütüncül insan” kavramları analiz-de rehberlik eden ön temalar olarak kullanılmıştır. Çalışmada, eleştirel dü-şünmenin kuramsal temelleri ile ahlak eğitiminin pedagojik boyutları ilişki-lendirilmiş; DKAB dersinde uygulanabilecek beş farklı ders senaryosu (ahla-ki dilemma, haber analizi, etik hikâye, dramatizasyon ve yazılı gerekçelen-dirme) önerilmiştir. Bu yönüyle araştırma, eleştirel düşünme ve ahlak eğiti-minin bütünleştirilmesine yönelik kuramsal ve uygulamalı bir çerçeve sun-maktadır. Sonuç olarak öğretim programı, öğretmen eğitimi, değerlendirme yöntemleri ve materyal geliştirme alanlarında bütüncül öneriler geliştirilmiş; bu yaklaşımın öğrencilere etik farkındalık, sorumlu yurttaşlık ve toplumsal değer üretimi gibi alanlarda stratejik katkılarda bulunacağı öngörülmüştür.