Özel Eğitim Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Dersinin Öğretimine İlişkin Görüşleri

In order for individuals with special needs to live independently, they need to acquire social, cultural, and economic skills and knowledge of geog-raphy. Social studies course provides a framework for these skills. It is criti-cal to determine the perspectives and needs of special education teachers regarding this process. The purpose of this study is to determine the views of special education teachers on teaching social studies to students with spe-cial needs. Using case design, one of the qualitative research methods, the data were collected through a semi-structured interview form with ten spe-cial education teachers who agreed to participate in the study at special education schools in Tokat in the 2024-2025 academic year, and the data obtained were analyzed by content analysis. The teaching of the social stu-dies course was analyzed under eight themes: goal setting, determined go-als, methods used, materials, assessment tools, problems experienced and solution suggestions, and suggestions to stakeholders. It was found that te-achers set objectives related to the region and social rules where students live, use direct expression method and smart board, make use of visual ma-terials, use criterion-dependent evaluation and question-answer technique, and have problems with students' inability to generalize the skills they have acquired. It is seen that special education teachers set individual goals in the social studies course by taking into account the needs of the students, using visual and auditory elements in the presentation of these goals, as well as the methods and assessment tools used in special education and general education. As a result of the study, it was concluded that the social studies course is important for every individual; different methods, materials, and assessment tools can be used together in teaching individuals with special needs, and interactive course content can be diversified to overcome genera-lization problems. In-service trainings on experimental studies with proven effectiveness and the concept of adaptation can be recommended.

Özel gereksinimli bireylerin bağımsız yaşayabilmesi için sosyal, kültürel, ekonomik beceriler ve coğrafya bilgisi edinmeleri gereklidir. Sosyal bilgiler dersi bu becerilere çerçeve sağlar. Özel eğitim öğretmenlerinin bu sürece ilişkin bakış açıları ve ihtiyaçlarının belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilere sosyal bilgiler öğretimine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırma verileri, nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni kullanılarak, 2024-2025 eği-tim-öğretim yılında Tokat ilinde bulunan özel eğitim okullarında, araştırma-ya katılmayı kabul eden on özel eğitim öğretmeniyle, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Sosyal bilgiler dersinin öğretimi, amaç belirleme, belirlenen amaçlar, kullanılan yöntemler, materyaller, değerlendirme araçları, yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri, paydaşlara öneriler olmak üzere sekiz tema altında incelenmiştir. Öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin yaşadığı bölge ve sosyal kurallara ilişkin amaçlar belirledikleri, doğrudan anlatım yöntemi ve akıllı tahtayı kullandıkları, görsel materyellerden yarar-landıkları, ölçüt bağımlı değerlendirme ve soru-cevap tekniğini kullandıkla-rı, öğrencilerin edindikleri becerileri genelleyememesine ilişkin sorunlar ya-şadıkları bulgularına ulaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin ihtiyaçlarını dikkate alarak bireysel amaçlar belirledik-leri, bu amaçların sunumunda görsel ve işitsel öğeleri kullanmanın yanı sıra özel eğitim ve genel eğitimde kullanılan yöntem ve değerlendirme araçlarını kullandıkları görülmektedir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler dersinin her birey için önemli olduğu, özel gereksinimli bireylere öğretiminde farklı yöntemler, materyaller ve değerlendirme araçlarının bir arada kullanılabile-ceği, genelleme sorunlarının giderilmesinde etkileşimli ders içeriklerinin çe-şitlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Etkililiği kanıtlanmış deneysel ça-lışmalara ve uyarlama kavramına ilişkin hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilebilir.