e-ISSN: 2667-8772
Kuruluş Yılı: 2019
Yayın Sıklığı: Yılda Üç Defa
Ülke: Türkiye

Araştırma Makalesi

Special Education Teachers' Views on the Teaching of Social Studies Course

Özel Eğitim Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Dersinin Öğretimine İlişkin Görüşleri

DOI
https://doi.org/10.56720/mevzu.1751105
In order for individuals with special needs to live independently, they need to acquire social, cultural, and economic skills and knowledge of geog-raphy. Social studies course provides a framework for these skills. It is criti-cal to determine the perspectives and needs of special education teachers regarding this process. The purpose of this study is to determine the views of special education teachers on teaching social studies to students with spe-cial needs. Using case design, one of the qualitative research methods, the data were collected through a semi-structured interview form with ten spe-cial education teachers who agreed to participate in the study at special education schools in Tokat in the 2024-2025 academic year, and the data obtained were analyzed by content analysis. The teaching of the social stu-dies course was analyzed under eight themes: goal setting, determined go-als, methods used, materials, assessment tools, problems experienced and solution suggestions, and suggestions to stakeholders. It was found that te-achers set objectives related to the region and social rules where students live, use direct expression method and smart board, make use of visual ma-terials, use criterion-dependent evaluation and question-answer technique, and have problems with students' inability to generalize the skills they have acquired. It is seen that special education teachers set individual goals in the social studies course by taking into account the needs of the students, using visual and auditory elements in the presentation of these goals, as well as the methods and assessment tools used in special education and general education. As a result of the study, it was concluded that the social studies course is important for every individual; different methods, materials, and assessment tools can be used together in teaching individuals with special needs, and interactive course content can be diversified to overcome genera-lization problems. In-service trainings on experimental studies with proven effectiveness and the concept of adaptation can be recommended.
Özel gereksinimli bireylerin bağımsız yaşayabilmesi için sosyal, kültürel, ekonomik beceriler ve coğrafya bilgisi edinmeleri gereklidir. Sosyal bilgiler dersi bu becerilere çerçeve sağlar. Özel eğitim öğretmenlerinin bu sürece ilişkin bakış açıları ve ihtiyaçlarının belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilere sosyal bilgiler öğretimine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırma verileri, nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni kullanılarak, 2024-2025 eği-tim-öğretim yılında Tokat ilinde bulunan özel eğitim okullarında, araştırma-ya katılmayı kabul eden on özel eğitim öğretmeniyle, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Sosyal bilgiler dersinin öğretimi, amaç belirleme, belirlenen amaçlar, kullanılan yöntemler, materyaller, değerlendirme araçları, yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri, paydaşlara öneriler olmak üzere sekiz tema altında incelenmiştir. Öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin yaşadığı bölge ve sosyal kurallara ilişkin amaçlar belirledikleri, doğrudan anlatım yöntemi ve akıllı tahtayı kullandıkları, görsel materyellerden yarar-landıkları, ölçüt bağımlı değerlendirme ve soru-cevap tekniğini kullandıkla-rı, öğrencilerin edindikleri becerileri genelleyememesine ilişkin sorunlar ya-şadıkları bulgularına ulaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin ihtiyaçlarını dikkate alarak bireysel amaçlar belirledik-leri, bu amaçların sunumunda görsel ve işitsel öğeleri kullanmanın yanı sıra özel eğitim ve genel eğitimde kullanılan yöntem ve değerlendirme araçlarını kullandıkları görülmektedir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler dersinin her birey için önemli olduğu, özel gereksinimli bireylere öğretiminde farklı yöntemler, materyaller ve değerlendirme araçlarının bir arada kullanılabile-ceği, genelleme sorunlarının giderilmesinde etkileşimli ders içeriklerinin çe-şitlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Etkililiği kanıtlanmış deneysel ça-lışmalara ve uyarlama kavramına ilişkin hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilebilir.
Referanslar

Akay, Elif. “İşitme kayıplı öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik strateji kullanımının desteklenmesi”. Kastamonu Education Journal 27/2 (15 Mart 2019), 885-895. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2946

Avci Akçali, Aslı - Uztemur, Ezgi. “Sosyal bilgiler eğitimi alanında özel ge-reksinimli bireylerle ilgili araştırmalar”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 13/2 (28 Aralık 2022), 1244-1261. https://doi.org/10.51460/baebd.1216316

Baltacı, Ali. “Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?” Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5/2 (24 Aralık 2019), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299

Büyükalan, Sevil - Yaylacı, Zeynep. “Normal gelişim gösteren öğrenciler ile kaynaştırma öğrencilerinin sosyal bilgiler kavramına ilişkin metafor al-gıları”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 19/4 (2018), 679-697. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/586494

Creswell. Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (Çev. Ed. S. B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap, 2017.

Çelik, Raşit. “Adalet, kapsayıcılık ve eğitimde hakkaniyetli fırsat eşitliği”. Fe Dergi 9/2 (01 Haziran 2017), 16-29. https://doi.org/10.1501/Fe0001_0000000185

Görmez, Erhan. “Kaynaştırma öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik performans düzeyleri”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensti-tüsü Dergisi 13/35 (24 Eylül 2016), 0-0. https://dergipark.org.tr/en/pub/mkusbed/issue/24546/259989

Güven, Didem. “Zihin yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği destek eği-tim odası hizmetine yönelik bir durum çalışması”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 1-25. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1086358

İlk, Gülnur - Açıkalın, Mehmet. “Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına yönelik görüşlerinin ve deneyimlerinin incelenmesi”. Milli Eğitim Dergisi 47/219 (15 Ağustos 2018), 57-88. https://dergipark.org.tr/en/pub/milliegitim/issue/39923/473288

İlter, İlhan - Çimen, Yaşar. “Öğrencilerin sosyal bilgiler dersini öğrenme ne-denleri, öğrenme sürecinde karşılaştıkları sorunlar ve sosyal bilgiler öğ-retmenlerinden beklentileri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakül-tesi Dergisi 58 (27 Aralık 2023), 2278-2308. https://doi.org/10.53444/deubefd.1247386

Karamuklu, Emine Seçil. Kaynaştırma ortamında birlikte öğretim ile uygulanan uyarlanmış sosyal bilgiler öğretiminin özgül öğrenme güçlüğü tanılı öğrenci-lerin bilişsel ve duyuşsal özelliklerine etkililiğinin incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2023. https://hdl.handle.net/20.500.12452/9770

Karamuklu, Emine Seçil - Kurnaz, Ahmet. “Sosyal bilgiler eğitimi alanında yapılmış öğretimsel uyarlama çalışmaları üzerine sistematik bir derle-me”. Turkish Special Education Journal: International 4/1 (26 Aralık 2022), 60-74. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tseji/issue/74211/1213750

Kot, Mehtap vd. “İlkokul 4. sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersi kap-samında zihinsel yetersizliği olan kaynaştırma öğrencisine yönelik uy-gulamaları” 15/(USBES Özel sayı) (2015), 231-246.

Kurnaz, Ahmet. İlköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde beceri ve içerik temelli eleştirel düşünme öğretiminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri, erişi ve tutumlarına etkisi. Konya: Selçuk Üniversitesi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2007.

Kurtoğlu, Seniha - Ulugöl, Funda. “Özel eğitim öğretmenlerinin bakış açısıy-la özel eğitim meslek okulu akademik programı”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty 74 (30 Nisan 2025), 430-448. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1397328

Mariati, Mariati vd. “The social science contribution through social studies learning”. The Innovation of Social Studies Journal 2/2 (2021), 110-120. https://ppjp.ulm.ac.id/journals/index.php/iis/article/view/3051

MEB. Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Ankara, 2018.

Merriam, Sharan B. “Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (3. Baskıdan Çeviri)”. Turan (Çev. Ed.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Miles, Matthew B. - Huberman, A. Michael. Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. sage, 1994.

O’Connor, Cliodhna - Joffe, Helene. “Intercoder Reliability in Qualitative Research: Debates and Practical Guidelines”. International Journal of Qu-alitative Methods 19 (01 Ocak 2020), 1609406919899220. https://doi.org/10.1177/1609406919899220

Özdemi̇r, Duygu - Odluyurt, Serhat. “Opinions of teachers of students with autistic spectrum disorder on evidence-based practices”. Kesit Akademi 8/30 (2022), 49-73. https://doi.org/10.29228/kesit.54150

Öztürk, Durdane - Akdal, Deniz. “Sınıflarında Özel Gereksinimli Öğrencile-ri Olan Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Öğretimine İlişkin Görüşleri”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty 61 (09 Şubat 2022), 453-484. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/68192/975998

Öztürk, Saide Ayvaz. “Kaynaştırma eğitimine ilişkin sosyal bilgiler alanında yapılan çalışmaların incelenmesi”. Journal of Innovative Research in Social Studies 3/1 (2020), 70-89. https://dergipark.org.tr/en/pub/jirss/issue/55333/739672

Rahayu, Rahayu vd. “Social Studies Lesson Planning for Children with In-tellectual Disabilities in the Pembina State Special School of South Ka-limantan Province”. The Kalimantan Social Studies Journal 2/2 (05 Nisan 2021), 160-169. https://doi.org/10.20527/kss.v2i2.3242

Saidah, Karimatus - Damariswara, Rian. “Problems of social studies lear-ning at elementary education level: what are the recommended soluti-ons?” Jurnal Pendıdıkan Dasar Nusantara 10/1 (2024), 24-34. https://ojs.unpkediri.ac.id/index.php/pgsd/article/view/22487

Sarılarhamamı, Hülya - Demirkaya, Hilmi. “Özel gereksinimli öğrencilerin eğitiminde sosyal bilgiler dersinin yeri ve önemi”. International Journal of Field Education 7/1 (30 Haziran 2021), 131-143. https://doi.org/10.32570/ijofe.946326

Sezgin, Kader Arkan vd. “İlkokul programlarında yer alan düşünme beceri-lerinin incelenmesi”. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal 8/1 (30 Ocak 2022), 24-42. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iaaoj/issue/64670/1004473

Shah, Rajendra Kumar. “Instructional Methods for Teaching Social Studies: A Survey of What Primary School Children like and Dislike about So-cial Studies Instruction”. Journal of Tikapur Multiple Campus 1/1 (01 Mayıs 2014), 18-27. https://doi.org/10.3126/jotmc.v1i1.69782

Tekintangaç, Yakup. Özel eğitim sınıfında çalışan öğretmenlerin Sosyal Bilgiler öğretim programına ilişkin görüşleri (Ağrı ili örneği). Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2015.

Topçu, Ersin - Katılmış, Ahmet. “Yarı zamanlı kaynaştırma eğitimi alan or-taokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik düşünceleri”. Sakar-ya University Journal of Education 3/3 (24 Kasım 2013), 48-81. https://doi.org/10.19126/suje.53064

Tutkun, Ömer Faruk - Aksoyalp, Yasemin. “21. yüzyılda öğretmen yetiştir-me eğitim programının boyutları”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (01 Ağustos 2010), 361-371. https://dergipark.org.tr/en/pub/susbed/issue/61801/924630

Üstünol, Nurdan vd. “Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için yapılan öğre-timsel uyarlamalara yönelik sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri”. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 8/2 (31 Temmuz 2022), 68-85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pesausad/issue/71583/1097122

Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. “Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baskı: 1999-2018)”. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/70532

“Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği”. TC Resmi Gazete, 2024. 53216.

Toplam 34 kaynakça bulunmaktadır.
Nasıl Atıf Yapılır
Sönmez, Mihriban. “Özel Eğitim Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Dersinin Öğretimine İlişkin Görüşleri”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 34-64. https://doi.org/10.56720/mevzu.1751105
2025: Sayı: Ö3 - Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Gör

2025: Sayı: Ö3 - Eğitimde Yeni Yaklaşımlar

Makale Bilgileri

  • Dosya İndirmeleri 236
  • Özet Görüntülemeler 119
  • Altmetrikler
  • Paylaş
İndirme verisi henüz mevcut değil.